Pommelien Thijs op de schaal van Metejoor tot Boudewijn De Groot
Op 3 oktober 2025, toevallig in tandem met die andere popsensatie Taylor Swift, bracht Pommelien Thijs haar tweede plaat uit. Naar aanleiding van die nieuwe worp pakte de Standaard uit met een stuk over Pommeliens team: de zangeres werkt nauw samen met The Companions, een Nederlands producers- en songwritersduo dat bij wel meer artiesten uit de Lage Landen aan de knoppen zit. Ook MEROL en Metejoor worden zo bijvoorbeeld door de Companions bediend van tekst en klank. Net die veelheid van artiesten wierp bij de redactie van De Standaard de vraag op: hoe authentiek zijn iemands lyrics nog als zowat de hele muziekindustrie uit hetzelfde vaatje tekstschrijvers tapt?
(Spoiler alert: behoorlijk authentiek, en in het geval van Pommelien: tweede plaat ‘Gedoe’ nog meer dan debuutalbum ‘Per ongeluk’!)
De magie van stylometrie
Het interessante aan die vraag is dat ze zich bevindt op het snijpunt tussen intuïtie en meetbaarheid. Je kan een antwoord proberen formuleren door te filosoferen over de muziekindustrie, maar met een vleugje technisch vernuft, een laptop met internetverbinding en een dikke klad stylometrie kan je een dergelijk antwoord ook berekenen. Stylometrie, of “het meten van stijl”, is een wetenschapsdiscipline die het abstracte concept “schrijfstijl” probeert om te zetten in iets meetbaars. Door teksten op grote schaal te vergelijken, is het mogelijk om, bijvoorbeeld, de schrijver van een anonieme (dreig)brief te identificeren op basis van diens liefdesbrieven en mailverkeer. Met behulp van technieken uit de stylometrie hebben wetenschappers de laatste jaren zo kunnen bewijzen dat de Britse schrijver Robert Galbraith eigenlijk een pseudoniem was van J.K. Rowling, en dat het Nederlandse volkslied wellicht geschreven werd door een Vlaming. Op dezelfde manier zouden we ook het Companions-vraagstuk kunnen benaderen: als we de tekstuele vingerafdruk in Pommeliens songteksten vergelijken met die van andere artiesten die met The Companions samenwerkten, vinden we dan een gedeelde Companions-stijl terug, of is het toch de persoonlijkheid van de individuele artiesten die komt bovendrijven?
Wat stylometrie zo fascinerend maakt, is dat haar uitgangspunt heerlijk tegenintuïtief is. Beeld je in dat je twee brieven krijgt en moet raden of ze door dezelfde persoon geschreven zijn. De kans is groot dat je meteen op zoek gaat naar opvallende woorden en uitdrukkingen: als allebei de teksten dezelfde kenmerkende uitdrukkingen bevatten (“mijn gedacht!”, “miserie, miserie!”, “ik zeg altijd…”), dan moeten ze toch door dezelfde persoon geschreven zijn? Wel, nee. Het nadeel van zo’n opvallende uitdrukkingen is namelijk precies dàt: ze vallen op, ze zijn heel makkelijk na te bootsen en daardoor allerminst betrouwbaar.
Veel betrouwbaarder, zo leert de stylometrie ons, zijn de woorden die niét opvallen. Wat ons verraadt is onze grammatica, de kleine woordjes (of “functiewoorden”) waarmee we onze zinnen aan elkaar rijgen en onze gedachten in taal gieten. Omdat die zinslijm weinig samenhangt met inhoud, denken we er niet zo over na wanneer we iets vertellen of opschrijven. Die automatismes blijken een goede voorspeller te zijn van onze eigenheid: er zijn zoveel verschillende manieren om dezelfde betekenis over te brengen, dat iedereen dat onbewust op een nét iets andere manier doet. Als we willen achterhalen wie een bepaalde tekst heeft geschreven, moeten we ons dus richten op de functiewoorden.
Om na te gaan hoe Pommelien zich verhoudt tot de rest van het Nederlandstalige poplandschap, deden we dus precies dat. Eerst verzamelden we teksten: in eerste instantie van Pommelien zelf, en daarbovenop die van Metejoor, Bazart, Froukje en Boudewijn de Groot als referentiemateriaal. Daarna voerde ik een stylometrische analyse uit. De interactieve visualisatie hieronder loodst je door de resultaten!
Genoeg grafieken bestudeerd, nu terug naar de hamvraag: in welke mate dragen de teksten van Pommelien de stilistische stempel van The Companions, en in welke mate klinkt haar eigen stem door? Ons stylometrisch onderzoekje levert hier een genuanceerd antwoord op. Pommeliens eerste plaat, “Per ongeluk”, clustert op stilistisch vlak erg met het werk van Metejoor, wat een hoge graad van samenwerking van beide artiesten met The Companions verraadt. Voor haar tweede plaat liggen de kaarten anders: daar is de stylometrische vingerafdruk duidelijk opgeschoven, weg van het werk van Metejoor, vaagweg in de richting van Froukje. Het zou prima kunnen dat het succes van haar eerste plaat Pommelien het vertrouwen heeft geschonken om op haar tweede worp voluit te gaan voor haar eigen teksten. Wat de inhoudelijke analyse ons daarbovenop nog leert, is dat Pommeliens teksten een breder scala aan thema’s behandelen dan die van Bazart, Metejoor en Froukje. Het is door die reikwijdte - van knaldrang over kalverliefde tot maatschappijkritiek - dat haar schrijverschap misschien nog het meest doet denken aan dat van Boudewijn de Groot.
Heeft dit onderzoekje je nieuwsgierig gemaakt naar hoe stylometrie precies in z’n werk gaat? Goed zo! Het stappenplan - voorzien van voldoende uitleg èn alle code die je nodig hebt om zelf aan de slag te gaan - vind je in onze tutorial!
Header images By Sony - https://www.musicmeter.nl/album/934237, Fair use, Link
